Hoge werkdruk

Welke oorzaken zijn er voor de hoge werkdruk?

• Drie belangrijke oorzaken voor een hoge werkdruk zijn langdurige afwezigheden, personeelstekorten en een hoog verloop. Werkdruk wordt zelden door één factor veroorzaakt. Medewerkers verwijzen vaak naar een combinatie van personeelstekorten, administratieve lasten, complexe hulpvragen en voortdurende veranderingen.

• Ook administratie en vergaderingen verhogen vaak de werkdruk. Veel medewerkers ervaren deze taken als iets dat bovenop hun eigenlijke werk komt.

• Praktische problemen kunnen het werk eveneens verzwaren. Denk aan slecht werkend materiaal, trage computers, technische defecten, of een werkomgeving die samenwerking en concentratie bemoeilijkt. Elkaar mislopen door telewerk of door werk op verschillende locaties of eilanden kan er voor zorgen dat projecten of overleg wordt uitgesteld.

• Deeltijds werken beschermt niet altijd tegen werkdruk. Medewerkers die minder dan 60% werken, ervaren vaker een te hoge werkdruk omdat vergaderingen, administratie en andere overheadtaken vaak minder snel afnemen ten opzichte van hun eigenlijke takenpakket.

• Ook voortdurende veranderingen spelen een rol. Toenemende kwaliteitseisen, professionalisering en projectwerking brengen vaak extra administratie, deadlines en onzekerheid met zich mee.

• Digitale tools maken samenwerken gemakkelijker, maar kunnen ook extra druk veroorzaken. Meldingen, online vergaderingen, chatberichten en e-mails zorgen ervoor dat medewerkers voortdurend bereikbaar lijken. Ook de voortdurende stroom aan informatie en de nood om mee te blijven met nieuwe digitale toepassingen kunnen extra belasting veroorzaken. Dit wordt soms technostress genoemd. 

• File- en parkeerleed verhogen de druk. Vooral mensen die huisbezoeken doen en een vast aantal afspraken hebben, zien de tijd voor de cliënt dalen en de tijd in de wagen stijgen.

Waarom werken aan een te hoge werkdruk?

Een te hoge werkdruk heeft erg negatieve gevolgen voor de medewerkers en de hele organisatie.

• Een evident gevolg van een te hoge werkdruk is stress. Dit heeft een grote impact op het welzijn en de gezondheid van medewerkers. Het kan leiden tot heel wat ziektes, waaronder ook burn-out. Zieke medewerkers zorgen dan weer voor meer verzuim in organisaties. En in een ongezonde job is het natuurlijk minder haalbaar om tot de pensioenleeftijd te blijven werken.

• Wat niet gebeurde door de afwezigheid van een collega, zorgt dan weer voor een hogere werkdruk bij terugkeer, of voor extra werk dat op de schouders van collega’s. De werkdruk in de organisatie verhoogt dus. Het gebeurt dat medewerkers dit zo vervelend vinden, dat ze blijven werken ondanks ziekte.

• Wie langdurig een hoge werkdruk ervaart, heeft voldoende herstelmomenten en deconnectie nodig. Toch blijkt uit onderzoek dat net medewerkers die sterk betrokken zijn op hun werk het vaak het moeilijkst vinden om mentaal afstand te nemen van het werk. Dit wordt de “recovery paradox” of "burn-outparadox" genoemd. De kernboodschap is helder: herstel is geen luxe, maar noodzakelijk onderhoud om langdurige overbelasting te voorkomen.
  
  
• Door een hoge werkdruk komt de kwaliteit van de dienstverlening in het gedrang. Er is minder tijd voor een gesprekje en echt contact met patiënten, bewoners of cliënten. Of de medewerkers zijn gestresseerd en merken hierdoor subtielere zaken minder snel op, de overdracht naar collega’s toe loopt minder vlot,… Dat is natuurlijk jammer voor de cliënt, de organisatie en de medewerker zelf. Dat zorgt voor morele stress.

• Een beetje gezonde stress of een deadline die net strak genoeg ligt, ze kunnen je motivatie verhogen. Zo krijg je dingen gedaan en blijven (zeker de minder leuke) taken niet liggen. Maar te veel werk leidt tot stress. En tot een minder goede dienstverlening. Het werk ziet er onhaalbaar uit en medewerkers hebben het gevoel dat het nooit afraakt, … Dat vreet aan de motivatie.

• Zo veel werk dat er overuren zijn, mails thuis nog beantwoord worden, collega’s in hun vrije tijd via sociale media overleggen omdat er tijdens de werkuren geen tijd voor is,… Een te hoge werkdruk zorgt voor een minder goede werk-privébalans.

• Een hoge werkdruk geeft vaak aanleiding tot verloop. Het is voor velen een reden om van werk te veranderen of deeltijds te gaan werken.

• Eén van de eerste zaken die wegvallen bij een hoge werkdruk zijn de leermogelijkheden. Een medewerker kan niet gemist worden en de dag opleiding valt er tussenuit. Of er zijn zó veel cliënten dat het niet mogelijk is om tussendoor snel een wetenschappelijk artikel op te zoeken, of een collega om raad te vragen.

• Werkdruk en stress hangen nauw samen. Wie stress heeft, vindt het moeilijker om rustig te blijven en goed te communiceren. Daardoor komen samenwerking en werksfeer onder druk te staan.

Hoe vaak komt een te hoge werkdruk voor in de social profit en bij wie?

Bron van deze cijfers: de werkbaarheidsmonitor.
Specifieke cijfers uit maatwerkbedrijven en de socioculturele sector zijn helaas niet beschikbaar.

De werkdruk verschilt sterk tussen de verschillende sectoren binnen social profit.Zo zien we dat de werkdruk enorm hoog is in woonzorgcentra en ziekenhuizen. Ook in de jeugdhulp, gehandicaptenzorg en het algemeen welzijnswerk is deze voor een aanzienlijk deel van de medewerkers te hoog.

Deeltijds werkenden! Meer dan 60% werken? Opgepast voor de werkdruk. Deze medewerkers zien vaak de hoeveelheid administratie en vergaderingen niet evenredig dalen met hun werktijd. Vaak wordt vergeten dat het voor hen niet enkel de “eigenlijke taken” zijn die met 40% dalen. Voor velen blijkt het takenpakket zelfs niet te veranderen eens gekozen voor deeltijds werk.

In de cijfers zien we dat de werkdruk gemiddeld voor de social profit gelijkaardig is aan de volledige Vlaamse arbeidsmarkt. Toch voelt het voor veel medewerkers uit deze sector vaak overweldigend zwaar aan.

Tools